Komisini mo Tafolaa ko tau o toe fakafoki ki tena nofoga mua
Ne tusi ne Silafaga Lalua
Te Komisini a te Lalolagi mo tafolaa ko te IWC ko lasi kii te manakoga ke toe fakafoki ki tena nofoga muamua tela ne kamata ki ei.
Talu mai te fakagaluega o te tulafono ke gata te taa o tafola i te tausaga e 1982, a fenua mo fakapotopotoga kola e kau ke se taa a tafola ne fanaka loa te olotou fuainumela i fenua kola e manako ke taa tafolaa.
A Tuvalu e kau i fenua kola e manako ke taa a tafola, kae ke taa ki se tulaga e lava, ko te mea ke see too uke ko kai ei ne latou a niisi mea ola i te tai, kae ke se taa foki ke oti.
A niisi fenua pela mo Niusila mo Ausitalia e kau ke see taa eiloa tafola, tela la fakapotopotoga pela mo te Greenpeace ko lasi kii te olotou fakasalalauga ke see taa eiloa te ika tenei, tiga te uke o pokotiaga manafai ko se taa eiloa.
E isi ne potukau saienitisi a te IWC ne filifili ke fai olotou sukesukega ki luga i te ika tenei, kae ko fakalagolago foki ki ei te Kominisi ki olotou lipoti i te aofaki o tafolaa i olotou vaega kesekese, kola ko tau o taa mo latou kola ko lava te taa, fakatau ki te ola lei o te ika tnei, pela foki ika mo mea ola katoa kola e nofo i te tai.
A komisina o te Komisini a te Lalolagi mo Tafolaa ko te IWC ko fatoo foki nei ki olotou fenua mai tua o te fonotaga tausaga a latou tela ne fai I Anchorage I Alaska kae tela ne fai mai te po 28 ki te 31 o Mee 2007.
Te komisina o Tuvalu ki te IWC, te Failautusi ki te malo Panapasi Nelesone ne olo fakatasi atu mo Tupulaga Poulasi tela e sui mai ne ia te matagaluega faika ki te fonotaga tenei.
I t efakasautalaga o Panapasi ana pati me aofia I mataupu ne faipatigina I te fono ko te fakatagi mai fenua ko Amelika, Denmark, Lusia, Tiapaani mo St. Vincent mo te Grenadines, mo se taliaga ke mafai o taa ne latou ne tafolaa ona ko olotou fenua e kai ne latou te ika tenei.
Ne iloa atu ne tala o Tuvalu me ne talia katoa fakatagi a fenua vagana I ei ko te fakatagi a Tiapaani.
I te mau a Komisina me i te fakatagi a Tiapaani e fai fua mo fakapisinisi kae see mo kai pela mo niisi fenua kola ne avaka olotou fakatagi.
Ne fai mai ne Panapasi me ono a fakapotopotoga o kogakoga i Tiapaani ne olo atu ki te fono ke lavea ne te IWC me ia latou ko leva, ko fia afe tausaga ne kai ei latou ki te tafolaa, tela la e manako latou ki se taliaga ke taa foki ne latou a te ika tenei.
I tafa I kona ne isi foki se manakoga tela ne lago katoa ne komisina, ko te mea ko fenua mo fakapotopotoga e kau I te IWC ke se fakalavelave ne latou te faiga sukesukega a saienitisi ki luga I tafolaa.
Sua fakatagi ne avaka ne te fenua ko Brazil ke talia te fakatuuga o se koga fakasao tafolaa I te kogatai ki Saute o te Atlantic, kae ne seki talia ne komisina.
A Tuvalu ne seki kau ki te taliiga o te mataupu tenei ona e talitonu a ia me se mataupu e fakamavaevae ei te IWC kae manako a ia ke toe fakafoki te IC ki te nofoga I te kamataga.
I ana pati me ne iku ko fenua mo fakapotopotoga katoa kola e manako ke toe fakafoki te IWC ki ana galuega I te kamataga, ke na fai olotou fakatokatokaga mo te mataupu ke toka mo te sua fonotaga I te I te kogaloto o te tausaga 2008, tela ka fai I Chile.
Te fonotaga taluai i Tiapaani ki te toe fakafokiiga o te IWC ki ana galuega kola ne kamata ki ei, ne seki olo ki ei a fenua mo fakapotopotoga kola e teke ki te taa o tafola.
Palele
